Zdrowie bez glutenu
Bożena Przyjemska BLOG

Niebezpieczne zboża

9 July 2014LEKTYNY PODSTĘPNE BIAŁKA

Untitled-1Matka natura z różnych powodów umieściła w ziarnach zbóż , nasionach, roślinach strączkowych i orzechach substancje anty-żywieniowe i toksyny. Substancje hamujące aktywność enzymów rozkładających białka, saponiny, lektyny, szczawiany, salicylany, fitoestrogeny i toksyny. Substancje te chronią gatunek przed wyginięciem i stanowią ochronę przed drapieżnikami. W roślinach lektyny stanowią formę magazynowania cukrów, w nasionach pełnią funkcję ochronną ze względu na ich zdolność do zlepiania bakterii i wirusów. Odgrywają też dużą rolę w mechanizmie symbiozy roślin motylkowatych z bakteriami azotowymi. Regulują przyczepność na błonach komórkowej roślin, co chroni roślinę przed infekcjami, służą też, jako receptory dla patogenów.
Lektyny – białka wiążące węglowodany są szeroko rozpowszechnione w nasionach i innych częściach roślin. Występują prawie u wszystkich organizmów, od bakterii począwszy, a na ssakach skończywszy. Wiążą się z resztami cukrowymi obecnymi na powierzchni limfocytów. Przyczyniają się tym samym do zlepiania i uszkodzeń komórek. Rośliny strączkowe, zboża i psiankowate zawierają lektyny niebezpieczne dla organizmu ludzkiego. Lektyny mogą się wiązać z komórkami w naszym ciele i siać spustoszenie. W przewodzie pokarmowy białka te niszczą warstwę śluzu, która jest niezbędnym środowiskiem dla żyjącej tam flory bakteryjnej i ochroną przed mechanicznym uszkodzeniem. Nie są one trawione i nie ulegają rozpadowi. Powodują rozszczelnienie barier jelitowych pozwalając częściowo strawionym białkom pokarmowym i bakteriom jelitowym przedostać się do krwiobiegu.
Odkrywcą lektyn był Stillmark, który w 1888 r. opisał właściwości hemaglutynacyjne wyciągów z nasienia rącznika. Nazwę „lektyny” po raz
pierwszy wprowadził Boyd, używając łacińskiego słowa Legere co znaczy podnosić, wybierać. Mają one zdolności aglutynacji( zlepiania ) krwinek czerwonych.
Najlepiej poznanymi i zbadanymi lektynami pod względem budowy chemicznej oraz właściwości są lektyny pochodzenia roślinnego.
Bogatym źródłem lektyn są nasiona zbóż i roślin motylkowych, do których należą wszystkie gatunki fasoli, grochu, soczewica i soja. Rośliny motylkowe większość lektyn zawierają w liścieniach i nasionach, śladowo ich ilości znajdują się w okrywach nasiennych. W roślinach jednoliściennych, do których należą zboża lektyny zlokalizowane są w ziarnach .
Najlepiej poznaną lektyną obecną w zbożach jest lektyna kiełków pszenicy (WGA). Białko to jest dość odporne na działanie wysokiej temperatury i naszych enzymów trawiennych. Lektyny WGA nie są trawione. Przyczepiają się do komórek w jelitach powodując ich rozszczelnienie, w wyniku czego substancje pokarmowe przedostają się do krwiobiegu i wywołują reakcję immunologiczną na obce białko. Lektyny dezorientują układ immunologiczny i doprowadzają do jego ataku na własne tkanki, czego wynikiem są choroby autoimmunologiczne. Potrafią one łączyć się z receptorami hormonów, takich jak leptyna, upośledzając ich funkcję. Efektem tego jest zaburzenia apetytu prowadzące do znacznej nadwagi.
Większość lektyn charakteryzuje zdolność wiązania pojedynczych cukrów, takich jak: mannoza, glukoza, N-acetyloglukozamina, galaktoza, N-acetyloglukozamina lub fukoza. Lektyny lepiej wiążą się z wielocukrami niż z jednocukrami.
Lektyny wykazują wysoką oporność na działanie soków jelitowych i enzymów. Są w stanie przetrwać w formie aktywnej w przewodzie pokarmowym, powodując zaburzenia metabolizmu zarówno u ludzi, jak i u zwierząt. Niektóre z nich są odporne na działanie temperatury i nie ulegają całkowitej neutralizacji podczas gotowania. Oporność lektyn na działanie enzymów trawiących oraz na szeroki zakres pH środowiska obserwuje się nawet po wyizolowaniu ich z naturalnego środowiska
Lektyny u ludzi i zwierząt wykazują zdolność do:
– aglutynacji erytrocytów( sklejania czerwonych krwinek)
– uszkadzenia limfocytów,
– niszczenia enterocytów( komórek nabłonka ) dwunastnicy i jelita cienkiego,
– przerostu jelita cienkiego i zmiany we florze bakteryjnej przewodu pokarmowego, niszczenia osłony śluzowej jelit,
– obniżenia aktywności enzymów, stymulowania komórek okładzinowych żołądka do nadmiernej produkcji kwasu solnego,
– uszkodzenia nerek, wątroby i trzustki,
– zaburzenia wydzielania i syntezy insuliny, powodując hyperglikemię,
– powodują zmniejszenie grasicy,
– zakłócają funkcję włókienek mięśniowych i tkanki łącznej i są powodem zesztywnienia i bóli mięśni podobnych do bólów reumatycznych.
Jedna z teorii dowodzi, że lektyny stymulują namnażanie komórek Helikobakter Pylirii.
Lektyny zakłócają funkcje błon komórkowych, w wyniku czego różnego rodzaju cząsteczki wnikają do komórki w sposób niekontrolowany.
Sprawką tych podstępnych białek są zaburzenia przyswajania witaminy D3.
Jak widać lektyny mają właściwości antyżywieniwe.

Lektyny roślinne
Lektyny roślinne stanowią część diety człowieka. Zawarte są przede wszystkim w owocach, warzywach, zbożach i przetworach zbożowych. Są odporne na enzymy trawienne i dlatego pozostają aktywne biologicznie i w poważnym stopniu zakłócają homeostazę organizmu.
Lektyny obecne są w produktach żywnościowych, lecz większość
z nich może być unieszkodliwiona przez obróbkę termiczną, prowadzoną w trakcie procesów przemysłowych jak i w gospodarstwach domowych. Obecność aktywnych lektyn w świeżych i przetworzonych pokarmach może wywołać szkodliwe efekty, których liczne przykłady zostały udokumentowane. Noah i wsp. w 1980 r. opisali 7 przypadków, w których 43 osoby uległy zatruciu wskutek toksycznego działania niedogotowanej czerwonej fasoli. W 1981 r. zostało ujawnione 330 takich wydarzeń z udziałem 880 osób. W większości przypadków żywność zawierała wysokie steżenie lektyny PHA, której źrodłem była suszona fasola. Obecna w fasoli lektyna o nazwie fitohemaglutynina (PHA) doprowadziła do gwałtownej reakcji ze strony układu odpornościowego, pojawiających się silnych mdłości, torsji, biegunki, bólów brzucha. Fakt ten jasno wskazuje, iż lektyny w sposób negatywny mogą wpływać na nasze zdrowie.
W nasionach roślin strączkowych zawartość lektyn może sięgać 20 % wszystkich białek, dlatego mogą one być źródłem zatruć.
Każda z lektyn jest słabo tolerowana zarówno przez ludzi, jak i zwierzęta. Udowodniono, że lektyny czerwonej fasoli są bardziej toksyczne
od lektyn soi. Aktywność tych lektyn powoduje ciężkie uszkodzenia, anormalny rozwój mikrokosmków oraz opóźnienie działania enzymów jelitowych . Efektem tych zmian jest znaczne osłabienie wchłaniania składników pokarmowych.
Lektyny fasoli pobudzają rozpad tkanki tłuszczowej i glikogenu
Ostre objawy toksyczne powodowane przez pokarmowe lektyny
fasoli bezpośrednio zależą od ilości lektyny wchłoniętej do ustroju.
Również dobrze zbadaną lektyną roślinną (Con A) jest lektyna występująca w soi. Doświadczenia potwierdziły rolę soi, jako produktu szkodzącemu zdrowiu ze względu na obecność lektyn.
Wiele lektyn stwierdzono także m.in. w soczewicy, pszenicy, grochu, nasionach słonecznika, orzechach, pomidorach, rybach oraz grzybach.
Znaczna część spożywanych przez nas wraz z pokarmem lektyn nie stanowi zagrożenia dla naszego zdrowia. Niektóre lektyny obecne w pokarmie mogą chronić przed niektórymi chorobami nowotworowymi wykazując np. działanie cytotoksyczne (przeciwnowotworowe).
Na szczęście znaczna część lektyn, mogących nam zaszkodzić, ulega rozkładowi w procesach obróbki termicznej, doskonałym też sposobem na unieszkodliwienie lektym jest kiszenie. Lepiej jednak wyeliminować produkty, które bogate są w niebezpieczne dla zdrowia lektyny.